Blog
Phòng té ngã cho người cao tuổi tại nhà: hướng dẫn cho gia đình
Ai cũng có thể bị ngã, nhưng người lớn tuổi và người đi lại khó khăn có nguy cơ cao hơn nhiều. Một cú ngã có thể dẫn tới gãy xương hông, chấn thương đầu, và khiến người già sợ đi lại, ngày càng yếu hơn. Tin tốt là phần lớn té ngã có thể phòng tránh được.
Vì sao người cao tuổi dễ ngã?
- Cơ yếu, giảm thăng bằng, dáng đi không vững.
- Mắt kém, đeo kính không đúng độ.
- Chóng mặt khi đứng dậy nhanh, huyết áp thấp tư thế.
- Tác dụng phụ của thuốc (thuốc ngủ, an thần, một số thuốc huyết áp), hoặc dùng nhiều loại thuốc cùng lúc.
- Bệnh lý: thoái hóa khớp, Parkinson, tiểu đường gây tê chân, sa sút trí tuệ.
- Nhà có nhiều nguy cơ: sàn trơn, thiếu ánh sáng, đồ đạc vướng lối đi.
Làm nhà an toàn hơn: danh sách kiểm tra
Lối đi và sàn nhà
- Dọn dây điện, đồ đạc, thảm nhỏ dễ trượt khỏi lối đi.
- Lau khô sàn ngay khi bị ướt.
- Sắp xếp đồ dùng hằng ngày ở tầm tay, tránh phải trèo lên ghế.
Ánh sáng
- Đủ sáng ở cầu thang, hành lang, nhà vệ sinh.
- Đèn ngủ nhỏ hoặc đèn cảm ứng trên đường từ giường tới nhà vệ sinh.
- Công tắc đèn đặt ngay cạnh giường.
Nhà vệ sinh và phòng tắm
- Thảm chống trơn trong và ngoài khu tắm.
- Tay vịn cạnh bồn cầu và chỗ tắm.
- Ghế tắm nếu đứng lâu không vững.
Cầu thang
- Tay vịn chắc chắn ở cả hai bên nếu được.
- Dán băng màu tương phản ở mép bậc.
Giày dép và quần áo
- Dép có quai hậu, đế chống trơn; tránh dép lê lỏng, đi chân tất trên sàn gạch.
- Quần không quá dài để tránh vấp.
Tập luyện sức mạnh và thăng bằng
NHS khuyên người cao tuổi tập các bài tăng sức mạnh, thăng bằng và độ dẻo ít nhất 2 ngày mỗi tuần. Nếu từng ngã hoặc sợ ngã, những bài tập này giúp cơ thể khỏe hơn và tự tin hơn khi đi lại. Gợi ý (luôn có ghế chắc chắn hoặc tay vịn bên cạnh):
- Nhón gót, hạ gót chậm.
- Đứng lên ngồi xuống ghế không dùng tay (dùng tay nếu cần).
- Đứng một chân vài giây, vịn ghế, đổi chân.
- Đi bộ gót nối mũi dọc theo tường.
Xem thêm 8 bài tập cho người cao tuổi tại nhà. Tập thái cực quyền, dưỡng sinh cũng tốt cho thăng bằng.
Những việc khác nên làm
- Xem lại thuốc cùng bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi dùng từ 4 loại thuốc trở lên hoặc có thuốc gây buồn ngủ.
- Khám mắt định kỳ, đeo kính đúng độ.
- Đứng dậy từ từ: ngồi dậy ở mép giường một lúc trước khi đứng, nhất là ban đêm.
- Ngủ đủ giấc: mất ngủ làm tăng nguy cơ ngã. Xem cải thiện giấc ngủ.
- Giữ xương chắc khỏe: đủ canxi, vitamin D theo tư vấn của bác sĩ; hỏi về kiểm tra loãng xương.
- Người sống một mình nên mang theo điện thoại hoặc thiết bị báo động.
Nếu bị ngã thì làm gì?
Theo NHS:
- Giữ bình tĩnh, nằm yên vài phút kiểm tra xem có đau hay bị thương không.
- Nếu thấy đứng dậy được: không vội, lăn nghiêng người, chống tay lên tư thế bò, bò tới chỗ có đồ vật chắc chắn (ghế nặng, giường), đặt một chân phẳng xuống sàn rồi từ từ đứng lên, ngồi nghỉ.
- Nếu không đứng dậy được: gọi người giúp bằng điện thoại hoặc gõ vào tường, sàn; giữ ấm bằng khăn, chăn; cử động nhẹ tay chân và đổi tư thế khoảng 30 phút một lần.
Gọi cấp cứu 115 nếu người ngã có thể bị chấn thương đầu, lưng, cổ hoặc hông, hoặc không thể đứng dậy. Không cố tự nâng người ngã lên. Sau một lần ngã, dù không bị thương, cũng nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Cập nhật ngày 07/11/2026.