Blog
Thoái hóa khớp gối ở người cao tuổi: dấu hiệu và cách chăm sóc tại nhà
Sáng ngủ dậy gối cứng đờ, đi lại vài bước mới đỡ; leo cầu thang đau nhói; ngồi xổm nghe khớp kêu lục cục. Đó là những than phiền quen thuộc của thoái hóa khớp gối, bệnh khớp hay gặp nhất ở người cao tuổi.
Thoái hóa khớp gối là gì?
Ở đầu xương có lớp sụn trơn giúp khớp chuyển động nhẹ nhàng. Bình thường cơ thể liên tục tự sửa chữa những tổn thương nhỏ ở khớp. Khi bị thoái hóa, lớp sụn bảo vệ này mỏng và hư dần, gây đau, sưng và hạn chế cử động. Có thể mọc thêm gai xương quanh khớp.
Theo NHS, thoái hóa khớp hay gặp nhất ở gối, háng và các khớp nhỏ ở bàn tay. Mức độ rất khác nhau giữa từng người: có người chỉ đau nhẹ lúc có lúc không, có người đau liên tục, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày.
Ai dễ bị?
- Người lớn tuổi: nguy cơ tăng dần theo tuổi.
- Người thừa cân: cân nặng tạo thêm áp lực lên khớp gối.
- Người từng chấn thương khớp, hoặc vận động quá sức khi khớp chưa hồi phục.
- Người có bệnh khớp khác như viêm khớp dạng thấp, gút.
- Người có người thân bị thoái hóa khớp.
- Phụ nữ gặp nhiều hơn nam giới.
Dấu hiệu thường gặp
- Đau gối khi đi lại, lên xuống cầu thang, đứng dậy từ ghế thấp.
- Cứng khớp buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, thường đỡ sau vài phút cử động.
- Khớp kêu lục cục, lạo xạo khi gập duỗi.
- Sưng nhẹ, ấn đau quanh khớp.
- Khó gập hoặc duỗi thẳng gối hoàn toàn.
Chăm sóc tại nhà
Thoái hóa khớp không chữa khỏi hẳn, nhưng cũng không nhất thiết nặng dần theo thời gian. Phần lớn người bệnh cải thiện được triệu chứng nhờ thay đổi lối sống.
1. Vận động đều đặn là quan trọng nhất
NHS coi tập luyện là một trong những biện pháp quan trọng nhất cho người thoái hóa khớp, ở mọi lứa tuổi. Nhiều người sợ tập làm khớp đau thêm, nhưng thực tế các bài tập giữ cơ thể hoạt động và làm khỏe cơ quanh khớp thường giúp triệu chứng đỡ hơn. Nên kết hợp:
- Bài tập làm khỏe cơ đùi: ngồi ghế duỗi thẳng gối, giữ 5 giây rồi hạ xuống; đứng lên ngồi xuống ghế chậm rãi có tay vịn.
- Vận động ít va đập: đi bộ trên đường bằng, đạp xe, bơi hoặc đi bộ dưới nước.
- Giãn cơ nhẹ nhàng mỗi ngày để giữ độ linh hoạt.
Bắt đầu nhẹ và tăng dần. Đau âm ỉ nhẹ khi tập là thường gặp; nếu đau tăng nhiều hoặc kéo dài đến hôm sau, hãy giảm cường độ. Xem thêm các bài tập cho người cao tuổi tại nhà và cách phòng té ngã.
2. Giữ cân nặng hợp lý
Giảm cân ở người thừa cân giúp giảm áp lực lên khớp gối và thường làm giảm đau.
3. Giảm tải cho khớp trong sinh hoạt
- Hạn chế ngồi xổm, quỳ gối, ngồi ghế quá thấp.
- Đi giày đế êm, vừa chân.
- Dùng gậy ở tay bên đối diện với gối đau khi cần.
- Lắp tay vịn ở cầu thang, nhà vệ sinh.
4. Chườm nóng hoặc chườm lạnh
Chườm ấm giúp đỡ cứng khớp; chườm lạnh (bọc khăn) giúp đỡ sưng đau sau khi vận động nhiều. Không chườm trực tiếp đá lên da.
5. Thuốc giảm đau
Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau, nhất là người cao tuổi có bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang dùng nhiều thuốc. Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài.
Thực phẩm bổ sung cho khớp có cần không?
Nhiều người dùng glucosamine, chondroitin hay collagen cho khớp. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả của các chất này còn hạn chế. Xem phân tích chi tiết trong bài Glucosamine, chondroitin có tác dụng không?. Nếu muốn dùng, hãy coi đó là phần bổ sung, không thay thế cho tập luyện và điều trị của bác sĩ.
Khi nào cần đi khám?
- Đau gối kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng sinh hoạt.
- Gối sưng to, nóng, đỏ, nhất là kèm sốt.
- Không thể chịu lực lên chân sau té ngã hoặc chấn thương.
- Gối bị kẹt, không gập duỗi được.
Bác sĩ sẽ khám, có thể chụp X-quang để xác định mức độ và tư vấn điều trị: vật lý trị liệu, thuốc, tiêm khớp hoặc phẫu thuật thay khớp trong trường hợp nặng.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Cập nhật ngày 07/11/2026.