Blog
Phù chân ở người già: khi nào bình thường, khi nào cần đi khám?
Buổi chiều, ông bà kêu chân nặng, dép chật, ấn vào mắt cá thấy lõm một lúc mới đầy lại. Đó là phù chân, một tình trạng rất hay gặp ở người cao tuổi. Đa số trường hợp lành tính, nhưng phù cũng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh tim, thận hay cục máu đông. Biết phân biệt sẽ giúp gia đình không quá lo, cũng không bỏ sót bệnh.
Phù chân là gì?
Phù là tình trạng dịch tích tụ trong mô dưới da, thường ở bàn chân, mắt cá và cẳng chân do trọng lực. Dấu hiệu thường gặp:
- Bàn chân, mắt cá, cẳng chân sưng, giày dép chật hơn.
- Da căng bóng.
- Ấn ngón tay vào vài giây rồi thả ra thấy vết lõm.
- Chân nặng, khó cử động, có thể đổi màu da.
Nguyên nhân thường gặp, phần lớn lành tính
Theo NHS, phù chân thường do:
- Đứng hoặc ngồi một tư thế quá lâu.
- Ăn quá mặn.
- Thừa cân.
- Một số loại thuốc: vài thuốc huyết áp, thuốc nội tiết, thuốc chống trầm cảm, steroid.
- Suy giãn tĩnh mạch. Xem Suy giãn tĩnh mạch chân.
- Bệnh tuyến giáp.
Kiểu phù này thường ở cả hai chân, nặng hơn về chiều, đỡ sau khi nằm nghỉ qua đêm.
Khi phù là dấu hiệu bệnh
Phù cũng có thể do chấn thương, côn trùng đốt, nhiễm trùng, cục máu đông, hoặc bệnh tim, thận, gan. Một số gợi ý:
- Phù một bên chân, xuất hiện đột ngột, kèm đau, nóng, đỏ: cần nghĩ tới huyết khối tĩnh mạch sâu, đặc biệt ở người trên 60 tuổi, mới phẫu thuật, nằm lâu hoặc vừa đi xa.
- Phù hai chân kèm khó thở, phải kê cao gối khi ngủ, mệt, tăng cân nhanh: gợi ý suy tim.
- Phù cả mí mắt, mặt vào buổi sáng, nước tiểu nhiều bọt: gợi ý bệnh thận.
- Phù kèm bụng to, vàng da: gợi ý bệnh gan.
- Chân sưng, đỏ, nóng, có vết trầy hay loét, kèm sốt: có thể nhiễm trùng da.
Cách giảm phù chân tại nhà
Với phù nhẹ, lành tính, các biện pháp sau thường giúp ích:
- Gác chân lên cao hơn tim khi nằm, kê gối dưới cẳng chân.
- Vận động nhẹ nhàng: đi bộ, co duỗi cổ chân, nhón gót. Gợi ý: bài tập tăng tuần hoàn tại nhà.
- Không ngồi, đứng một chỗ quá lâu; khi đi xe đường dài, dừng nghỉ và đi lại.
- Ăn nhạt, hạn chế đồ muối, nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn.
- Đi giày dép rộng rãi, mềm; giữ da chân sạch, dưỡng ẩm, tránh trầy xước.
- Vớ áp lực hoặc máy nén ép có thể hỗ trợ khi phù do tĩnh mạch hoặc ít vận động, nhưng chỉ dùng khi đã loại trừ cục máu đông, bệnh động mạch và suy tim. Xem Máy nén ép trị liệu: ai nên dùng, ai không nên.
Không tự ý dùng thuốc lợi tiểu “cho xẹp chân”, và không tự bỏ thuốc đang uống khi nghi thuốc gây phù. Hãy hỏi bác sĩ.
Khi nào cần đi khám?
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu phù chân kèm khó thở, đau ngực, hoặc ho ra máu.
Đi khám trong ngày nếu:
- Chỉ một bên chân sưng, đặc biệt kèm đau, nóng, đỏ.
- Vùng sưng đỏ, nóng, kèm sốt hoặc ớn lạnh.
- Người có bệnh tiểu đường bị sưng, đỏ chân.
Hẹn khám sớm nếu:
- Phù không đỡ sau vài ngày áp dụng biện pháp tại nhà.
- Phù tái đi tái lại, ngày càng nặng.
- Phù kèm mệt, khó thở khi gắng sức, tiểu ít, phù mặt.
Bác sĩ có thể cho xét nghiệm máu, nước tiểu, điện tim, siêu âm tim hoặc siêu âm Doppler mạch máu chân để tìm nguyên nhân.
Đọc thêm tổng quan: Tuần hoàn máu kém ở người cao tuổi.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Cập nhật ngày 07/11/2026.